Van twijfel naar enthousiasme: werken met eetstoornissen bij Novarum
Toen Machteld, psycholoog in opleiding tot GZ-psycholoog, hoorde dat haar uitwisseling bij Novarum zou plaatsvinden, was haar eerste reactie allesbehalve enthousiast.
“Ik zag het totaal niet zitten.”
Niet omdat ze geen nieuwe uitdaging wilde aangaan, maar omdat werken binnen de eetstoorniszorg voor haar vooral onbekend en spannend voelde. Het beeld dat ze vooraf had, een doelgroep die als complex, zwaar en moeilijk te behandelen wordt gezien, drukte direct zwaar op haar verwachtingen.
Eenmaal gestart bij Novarum veranderde dat beeld sneller dan ze had verwacht.
Een vooraf gevormd beeld over eetstoorniszorg
Zoals bij veel behandelaren binnen de ggz, was ook bij haar het dominante beeld dat eetstoornissen hardnekkig zijn en dat behandelresultaten vaak tegenvallen. Ze had gehoord dat het één van de moeilijkst te behandelen stoornissen is, waarbij het risico op ernstige gevolgen of zelfs overlijden reëel kan zijn.
Daarnaast speelde een ander gevoel: machteloosheid.
“Wat kan ik eigenlijk betekenen?” vroeg ze zich af.
Die beelden waren niet nieuw. Zowel in opleidingen als in gesprekken binnen de reguliere GGZ wordt eetstoorniszorg vaak neergezet als intensief en zwaar. En juist omdat veel behandelaren er binnen de reguliere GGZ weinig ervaring mee opdoen, blijft werken met eetstoornissen voor velen onbekend.
Een warm welkom, een verrassend begin en ruimte om te leren
Toen ze eenmaal bij Novarum startte, veranderde dat beeld vrijwel meteen.
“Ik ben hier echt heel fijn opgevangen.”
Het was niet alleen de warme ontvangst wat haar verraste, ook de werksfeer en het teamgevoel maakten direct indruk. Het multidisciplinaire team waarin ze terechtkwam omschrijft ze als betrokken, behulpzaam en hecht. Er wordt veel samengewerkt, collega’s denken met elkaar mee en de sfeer is laagdrempelig. Dat maakte dat ze zich snel op haar plek voelde en gemakkelijk vragen durfde te stellen.
“Mijn team is echt heel erg leuk. Je voelt je meteen onderdeel van het geheel.”
Ook de manager ervoer ze als toegankelijk en ondersteunend, met oog voor opleidelingen en ruimte om te leren en ervaring op te doen. Die positieve cultuur droeg direct bij aan een veilige basis om de nieuwe doelgroep te verkennen.
De rol van eigen regie binnen de behandeling .
Wat haar misschien nog wel het meest verraste, was hoe de behandeling bij Novarum is ingericht.
“Het is helemaal niet een plek waar gedacht wordt: kom hier en wij lossen het wel even op.”
Binnen het behandelplan ligt de regie nadrukkelijk bij de cliënt. Behandelaar en cliënt zijn samen verantwoordelijk voor het slagen van de behandeling, maar de regie ligt bij de cliënt. Als iemand niet kan of wil voldoen aan het programma, wordt dat direct en eerlijk besproken. Soms is het advies zelfs om terug te komen wanneer iemand er wel klaar voor is om de stappen te zetten die nodig zijn.
Die transparantie bleek voor haar een belangrijk kantelpunt.
Van machteloosheid naar helderheid
Het gevoel van machteloosheid waar ze vooraf bang voor was, verdween vrijwel volledig.
“Het is niet aan mij of iemand het doet. Ik kan het aanbieden, uitleggen en meenemen, maar de cliënt doet het werk.”
Juist die duidelijke verdeling van verantwoordelijkheden binnen de behandeling gaf haar rust. Het maakte het werk minder zwaar dan ze vooraf dacht en gaf haar een gevoel van richting en helderheid.
Herkenning vanuit de verslavingszorg
Zelf heeft ze een grote affiniteit met de verslavingszorg, waar eigen regie een grote rol speelt. De gelijkenis daarmee ontdekte ze pas toen ze bij Novarum aan het werk ging.
“Eigenlijk lijkt deze problematiek en behandeling daar best wel op.”
De nadruk op zelfstandigheid, motivatie en verantwoordelijkheid maakte het werk herkenbaar en passend bij wat zij interessant en waardevol vindt.
Diversiteit binnen de doelgroep
Ook de doelgroep binnen de eetstoorniszorg bleek breder en meer divers dan zij vooraf had verwacht.
‘Bij eetstoornissen wordt toch wel vaak vooral gedacht aan anorexia.’ Maar naast anorexia kwam er meer voorbij: ook boulimia, ARFID en eetbuistoornis zijn veelvoorkomend. De leeftijden lopen uiteen van jongvolwassenen tot mensen van middelbare leeftijd en het gaat om zowel mannen als vrouwen.
Verwachting versus werkelijkheid
Terugkijkend ervaart ze een verschil tussen haar verwachtingen en de werkelijkheid.
“Het is echt 180 graden gedraaid.”
Het grootste misverstand?
Dat het werk per definitie zwaar en machteloos maakt. In de praktijk voelde dat totaal anders, juist doordat de verantwoordelijkheden zo helder zijn en er gewerkt wordt met een stevig, wetenschappelijk onderbouwd behandelprogramma.
Wat ze behandelaren mee zou willen geven
Voor behandelaren die twijfelen of deze doelgroep bij hen past, heeft ze een duidelijke boodschap:
• Er ligt een effectief, wetenschappelijk onderbouwd behandelprogramma.
• Je hoeft het niet alleen te doen: je werkt in een betrokken en ondersteunend team.
• De verantwoordelijkheid ligt niet bij jou, maar bij de cliënt.
Dat inzicht haalt volgens haar veel spanning weg.
Een ervaring die blijft
Waar ze vooraf opzag tegen de plaatsing, kijkt ze nu juist heel positief terug op de afgelopen periode bij Novarum.
“Ik ben echt blij dat ik dit heb mogen doen.”
Ze vond het waardevol om in een andere keuken te kijken, nieuwe methodieken te leren kennen en een doelgroep te ontdekken die haar positief heeft verrast.
“Als je het niet kent, lijkt het spannend. Maar als je er eenmaal bent, zie je pas hoe het echt is.”
