Reduan werkt in de Forensische Psychiatrische Kliniek (FPK) van Inforsa. Heftig? ‘Ik probeer altijd de mens achter het delict te zien.’ Alles in zijn werk draait om duidelijkheid, structuur en veiligheid. ‘Ik gedij daar goed in. Ik heb het hier ontzettend naar m’n zin.’

‘Ik dacht vroeger: tbs’ers, dat zijn monsters. Tot ik hier kwam werken.’ Aan het woord is Reduan. Hij is groepsbegeleider en afdelingscoördinator bij de FPK van Inforsa, waar tien cliënten met tbs worden behandeld: momenteel negen mannen en een vrouw. In het zorgvuldig beveiligde complex in Amsterdam zijn verschillende afdelingen voor cliënten met zeer ernstig ontwrichtend gedrag en complexe, meervoudige problemen op psychiatrisch, verslavings- en forensisch gebied. Op de FPK hebben de cliënten vanuit hun stoornis een delict gepleegd, vertelt Reduan. ‘Hun strafrechtelijke traject ligt achter hen; hier staat behandeling centraal.’

De mens zien

De sfeer is gemoedelijk, als ik op een zonnige voorjaarsdag met een medewerker de binnenplaats oversteek naar Reduans afdeling. Reduan: ‘Iedereen hier heeft al een hele voorgeschiedenis. De een zit voor brandstichting, de ander voor moord.’ Hun stoornis? ‘Psychose’, zegt hij onmiddellijk. ‘Meestal gerelateerd aan drugs, en vaak een gebrekkige ontwikkeling van de geestvermogens. Ik probeer altijd het delict los te zien van de persoon en de mens erachter te zien. Niemand wordt geboren met een tbs-maatregel; daar gaat altijd een complex leven aan vooraf. Dat is triest.’

Verschil maken

Reduan werkt sinds vier jaar bij Inforsa, waarvan twee jaar op de FPK. Hier worden cliënten voorbereid op de maatschappij – dat duurt al gauw een jaar of negen, zegt hij. Elke cliënt die op de FPK binnenkomt, krijgt een delictanalyse en een behandelplan. Daaruit volgt een precies programma van behandelingen en dagbesteding zoals sporten en houtbewerking. Ook zijn cliënten verplicht aanwezig bij groepsactiviteiten, zoals lunchen, avondeten en de wekelijkse leefgroepbespreking en grote schoonmaak. ‘Dat is onderdeel van hun behandeling, en ze bouwen daarmee hun verlofstatus op.’

Forensische scherpte

Gevaarlijk zou Reduan zijn werk niet noemen. ‘Maar het vraagt wel om voortdurende alertheid en forensische scherpte.’ Hij vertelt over een cliënt die koffie kwam halen op een moment dat niet bij hem paste. ‘Op zichzelf hoeft dat niets te betekenen, maar juist zulke kleine veranderingen kunnen veel zeggen. Deze cliënt haalde normaalgesproken melk en maakte op dat moment ook een meer vermijdende indruk. Dan ga je extra observeren en stem je af met collega’s en het behandelteam.’
Om die forensische scherpte op te bouwen, moet je cliënten echt goed leren kennen, zegt hij. ‘Je moet weten wat iemands normale patroon is, zodat je ook merkt wanneer iemand daarvan afwijkt. Dat vraagt om goed kijken, luisteren en zorgvuldig rapporteren.’ Je moet ook oog hebben voor gedrag dat sociaal wenselijk kan zijn of waarmee spanning wordt verhuld. ‘Als groepsbegeleider ben je medeverantwoordelijk voor een veilige leefomgeving op de afdeling en voor een zorgvuldige inschatting van risico’s. Daarom moet je altijd alert zijn, professioneel blijven en steeds bewust handelen.’

Beloftes nakomen

Bij Inforsa draait alles om duidelijkheid, structuur en veiligheid. ‘Ik gedij daar goed in’, zegt Reduan met een vrolijke grijns. ‘En de cliënten zijn eraan gewend. Het is wel heel belangrijk om het hoe en waarom uit te leggen. Ook heel belangrijk is dat je altijd je beloftes nakomt – als cliënten zien dat je oprecht bent en doet wat je zegt, heb je al veel gewonnen.’

‘Je doet het echt samen’

Er werken altijd drie groepsbegeleiders op de afdeling. De ochtenddienst begint met een briefing van de nachtdienst over bijzonderheden. Reduan: ‘Dan controleer je met een checklist of alle scherpe voorwerpen nog in de lade liggen. Je checkt de medicatie die de nachtdienst heeft klaargezet en leest alle rapporten van gisteren op bijzonderheden.’ Om 8.00 uur is de wekronde en druppelen de cliënten binnen. Om 9.00 is de ochtendoverdracht met de behandelaren. Reduans team werkt nauw samen met de psychiater, psycholoog en afdelingsarts. ‘Wij zijn de ogen en oren van het behandelteam. Er is ruimte om met hen te sparren, je doet het echt samen.’

‘Elke dag maak je het verschil’

Als groepsbegeleider ben je bezig met de dagelijkse begeleiding van de cliënten en de groep, en je voert veel gesprekken met cliënten over wat er speelt. Je doet ook alles daaromheen: je observeert, rapporteert, stemt af, je denkt mee over de behandeling en je werkt mee aan verlof-, signalerings- en behandelplannen. ‘Het is waardevol en afwisselend werk: elke dag maak je het verschil in behandeling, veiligheid en herstel.’

Verlof: ál-tijd voorbespreken

Reduan gaat ook wel met cliënten op verlof, bijvoorbeeld boodschappen doen. Dat wordt tot in de puntjes voorbereid. ‘De cliënt moet voldoen aan strikte verlofvoorwaarden en ruim voor 9.00 uur verschijnen, want je moet hem eerst hebben geobserveerd. Je leest de rapportages van de afgelopen dagen door. En ál-tijd met de cliënt het plan voorbespreken. Daar wordt niet van afgeweken. Dus als de cliënt ter plekke bedenkt dat hij nog iets van de drogist ernaast nodig heeft, dan gaat dat niet door. En je noteert: wat heeft de cliënt aan – voor als er een signalement nodig is.’

Risico-inschattingen

Dat een cliënt ontsnapt, heeft Reduan op de FPK niet meegemaakt. Agressie komt ook niet veel voor, zegt hij. ‘Maar je moet er altijd rekening mee houden dát het kan gebeuren. Het is heel belangrijk dat je weet wat er op de afdeling speelt. Nu is het hartstikke rustig. Maar er hoeft maar dit te gebeuren of het kan omslaan. Je maakt voortdurend risico-inschattingen. Die risico’s probeer je aan de voorkant weg te krijgen.’

Niet meer weg te slaan

Reduan heeft op veel verschillende plekken gewerkt, buiten en binnen Arkin. ‘Maar vanaf de eerste dag dat ik hier een dienst had, was ik er niet meer weg te slaan. Ik houd van de combinatie van de cliënten, het team, het behandelteam, het pand en de sfeer. Het is heel afwisselend werk en je raakt nooit uitgeleerd: ieder individu is anders. Dit is een heel fijne werkgever: ze geven je de gelegenheid je te ontwikkelen. Ik heb het hier ontzettend naar m’n zin. Je weet nooit hoe het loopt, maar ik zou hier zo tot m’n pensioen kunnen blijven.’

Ben je geïnteresseerd in werken bij Inforsa?  Bekijk onze vacatures.

Tekst: Berber Paarlberg